Een monitor kiezen voor foto, video en ontwerp

Gamut: begin bij waar de beelden naartoe gaan

Een breder gamut is op zichzelf niet beter; het is nuttig als de beelden die je aflevert het gebruiken. Het hoofdstuk over kleur, gamut en HDR legt de kleurruimten uit; in de praktijk:

Een monitor met een breed gamut moet getrouwe emulatiemodi bieden (sRGB, P3, Adobe RGB) die je per project kunt kiezen, waarbij de helderheid in elke modus instelbaar blijft.

Nauwkeurigheid en het bewijs ervan

Drie waarborgen onderscheiden een scherm voor beeldwerk van een gewoon scherm.

• Fabriekskalibratie met een rapport dat op jouw exemplaar is gemeten: gemiddelde Delta E 2000 onder 2, maximum onder 4, witpunt D65, gamma 2,2.
• Uniformiteitscompensatie: helderheid en tint blijven over het hele oppervlak binnen een paar procent. Zonder die compensatie is een kleurverloop dat in het midden is gecorrigeerd, in de hoeken fout.
• Hardwarekalibratie: de correctie wordt in de monitor opgeslagen, zonder verlies van niveaus, en kan om de paar maanden met een colorimeter worden overgedaan naarmate het paneel veroudert.

Voor betaald kleurwerk hoort een colorimeter bij de uitrusting. Voor serieus amateurwerk volstaat de eerste jaren een goed, in de fabriek gekalibreerd IPS-scherm in de juiste modus.

Formaat en resolutie

Beeldwerk heeft baat bij dichtheid: bij 60 pixels per graad en meer beoordeel je de scherpte van de foto en niet die van het scherm. Op een bureau van 70 tot 80 cm betekent dat 27 inch 4K (73 pixels per graad op 65 cm) of 32 inch 4K (72 op 75 cm), waarbij het tweede meer ruimte laat voor paletten rond het beeld.

Op macOS geven 27 inch 5K en 32 inch 6K een exacte 2x-weergave met 218 PPI, zonder herbemonstering: interface-elementen en beelden zijn pixelperfect. Voor video heeft een 4K-paneel de verdienste dat het een UHD-tijdlijn op native grootte toont.

Een ultrawide past bij montagetijdlijnen, met voorbehoud: weinig ultrawide panelen worden met kleurgaranties verkocht, en de meeste zijn VA. Veel editors combineren een nauwkeurig referentiescherm van 27 inch met een breder werkscherm.

Paneel, bitdiepte en coating

• IPS blijft de standaard: stabiel vanuit alle hoeken, uniform. IPS Black verbetert de schaduwen.
• OLED geeft perfect zwart en past bij videokleurcorrectie; de automatische helderheidsbegrenzing maakt het minder voorspelbaar voor drukwerk, waar een constant wit de referentie is.
• 10 bit (echt of 8 bit + FRC) voorkomt banding in kleurverlopen; onmisbaar in HDR.
• Matte coating en, in een lichte kamer, een lichtkap. Werk bij constante verlichting, met neutrale muren en de helderheid op 80 tot 120 nits om scherm en afdruk te laten overeenkomen.

Werken met HDR

Om HDR te kunnen corrigeren moet je de hooglichten op hun werkelijke niveau zien: minstens 1000 nits piek, met behoud van de donkere delen ernaast. Dat betekent een Mini-LED-achtergrondverlichting met meer dan duizend zones, of een OLED-paneel. Een monitor met DisplayHDR 400 of 600 kan een HDR-signaal weergeven; je kunt er het signaal niet mee beoordelen.